همزمان که کودک شما رشد می‌کند و بزرگ می‌شود، روش بازی کردنش هم تغییر می‌کند. آنها خلاق‌تر می‌شوند و با اسباب‌بازی‌ها و بازی‌هایشان بیشتر آزمایش می‌کنند. همچنین نسبت به بازی کردن و ساختن اسباب‌بازی با سایر بچه‌ها علاقه‌مندتر می‌شوند. کودک شما ممکن است در زمینه به اشتراک گذاشتن وسایل و رعایت کردن نوبت، پیشرفت کند، اما همچنان به حمایت و تشویق شما احتیاج دارد.

آموزش در خلال بازی

کودک خردسال شما لباس پوشیدن، دویدن همراه دوستانش و شلوغ‌کاری را دوست دارد، به گونه‌ای که در این سن به نظر می‌رسد بچه‌ها به دنیا آمده‌اند تا فقط خوش بگذرانند! اما بازی برای بچه‌ها چیزی بیش از خوش گذراندن صرف است. بازی برای بهزیستی روانی و تحول کلی او ضروری است. بازی بهترین راه یادگیری کودک است، راهی برای شناختن خودش و دنیای اطرافش، و جایی که در آن زندگی می‌کند.

زمانی که کودک با خودش یا با شما در خانه، و یا با معلم یا سایر کودکان در مهدکودک بازی می‌کند، در حال یادگیری است.

در این قسمت ایده‌ی چند بازی که به رشد ذهن و بدن کودک شما کمک می‌کنند، را تهیه کرده‌ایم:

بازی‌های نمایشی و وانمودی:

بچه‌های خردسال بازی‌هایی که در آنها لباس‌های مختف می‌پوشند و نقش‌های مختلفی، از جمله نقش‌های ترسناک ایفا می‌کنند خیلی دوست دارند. سعی کنید در این بازی‌ها نقش‌های متفاوتی را امتحان کرده و هیجانات متنوعی را پیدا کنید.

بازی‌های جسمانی و فیزیکی:

بازی کردن با وسایلی که در پارک‌ها و زمین‌های بازی وجود دارند، به کودکتان کمک می‌کند هماهنگی و تعادل را یاد بگیرد و بتواند توانمندی جسمانی خود را ارزیابی کند.

شلوغ کاری:

بازی با رنگ، آب و شن، راه بسیار خوبی برای ابراز هیجانات کودک است.

آواز، کتاب، معما و شعرهای کودکانه:

همه این موارد هم راه خوبی برای بازی با کودک هستند. ضمن اینکه به کودک کمک می‌کنند دایره واژگان و مهارت‌های زبانی‌اش تقویت شود.

جور کردن و دسته‌بندی کردن:

فعالیت‌هایی نظیر دسته‌بندی بلوک‌های اسباب‌بازی، دکمه‌ها، مهره‌ها می‌تواند مهارت‌های زبانی کودک را بهبود بخشد و زمینه را برای مهارت‌های ریاضی و اعداد فراهم سازد. برای جلوگیری از خطر خفگی این نکته را در نظر داشته باشید همیشه بعد از بازی وسایل ریز و کوچک را از دسترس کودکتان دور نگه دارید.

بازی‌های روی تخته‌ای ساده:

این بازی‌ها به کودکان خردسال این امکان را می‌دهند تا نوبت رعایت کردن، احترام به قوانین، شمارش و یک بازیکن خوب بودن را یاد بگیرند.

اسباب‌بازی‌ها و فعالیت‌هایی برای کودکان خردسال

شما مجبور نیستید که هزینه زیادی صرف خرید اسباب‌بازی برای کودکتان کنید. کودک شما زمانی که به صورت فعال با محیط اطرافش در تعامل و ارتباط باشد و با آدم‌های مهم زندگیش نظیر پدر و مادر و یا اولین معلمانش بازی کند، خیلی بهتر یاد می‌گیرد.

اسباب‌بازی‌های دست‌ساز و فعالیت‌های آزاد همواره خلاقانه‌ترین راه برای داشتن اوقاتی خوش با فرزندتان است.

کودک شما با قوه‌ی تخیلش ممکن است یک کارتن مقوایی را خانه‌ی یک کابوی، یک قایق یا یک ماشین ببند. برای مثال می‌توانید یک جعبه پر از لباس، کفش، روسری و... تهیه کنید و همراه بچه‌ها، لباس‌های مختلف را با هم ست کنید. مطمئن باشید که کودک شما، چه دختر چه پسر، بازی‌های خیلی زیادی با این لباس‌ها خلق می‌کنند.

بچه‌ها در این سریع تحول پیدا می‌کنند، پس سعی کنید آنها را وارد چالش‌های جدیدی کنید. برای مثال ممکن است که در سن ۴ یا ۵ سالگی از شما بخواهند که دوچرخه سواری کنند. تا جایی که می‌توانید سعی کنید بازی‌های مختلفی را در اختیارشان قرار دهید تا بتوانند از بین آنها انتخاب کنند.

کتاب خواندن

کتاب خواندن به همراه کودکتان در این سن یعنی گذراندن اوقات مخصوصی در کنار هم، و لذت بردن از زبان و تصاویر کتاب. در عین حال که کوک را با صداها، کلمات و زبان آشنا می‌کنید و ارزش کتاب را به او آموزش می‌دهید. همچنین قصه خواندن قوه تخیل کودک را تحریک می‌کند و به او کمک می‌کند دنیای اطرافش را بهتر بشناسد.

سعی کنید یک برنامه ثابت بگذارید که حداقل هر روز یک کتاب را با هم بخوانید. دقت داشته باشید که در این برنامه‌‌ی روتین حتما یک محل ثابت و راحت هم برای کتابخوانی در نظر بگیرید. در این سن ممکن است کودکتان مخصوصا ازاین موارد لذت ببرد:

• کتاب‌هایی که یک قصه ساده را بیان می‌کنند، مخصوصا با شعر و بخش‌هایی که در کتاب تکرار شوند.
• کتاب‌هایی که مایه‌ی طنز و شوخی داشته باشند.
• کتاب‌هایی که در مورد خانواده، دوستان و به مدرسه رفتن باشند.
• کتاب‌هایی که در رابطه با یک موضوع یا یک علاقه‌مندی خاص باشند؛ مثلا گیاهان یا فوتبال.

آشنایی با اعداد و مهارت‌های سوادآموزی ابتدایی

مهارت‌های سوادآموزی و آشنایی با اعداد در خلال فعالیت‌های روزمره و بازی با شما و دیگر افراد تحول می‌یابند.

در این بخش چند نمونه از فعالیت‌های ساده‌ای که به تقویت این مهارت‌ها کمک می‌کنند را برای شما آورده‌ایم:

• هرجا که می‌توانستید از شعر و قافیه استفاده کنید. حتی اگر بی‌معنی باشند. سعی کنید صحبت‌هایتان را قافیه‌بندی کنید.
• زمانی که باکودکتان در خانه و یا ماشین هستید، برایش شعرهای کودکانه بخوانید.
• با کودکتان در مورد صدای حیوانات مختلف صحبت کنید و از او بخواهید که آن صداها را تقلید کند.
• با کودکتان در مورد خاطرات زمان‌هایی که جوان‌تر یا کوچک‌ بودید، و یا در مورد گذشته‌ی خانواده صحبت کنید.
• به کودکتان اجازه دهید که کتاب محبوبش را برای شما بخواند. از او چند سوال در مورد قصه بپرسید. مثلا بگویید: «خب، فکر می‌کنی بعدش چی شد؟»
• اگر اجازه دهید کودکتان در خانه شما را مشغول خواندن و نوشتن ببیند، برای او محیطی فراهم کرده‌اید تا مهارت‌های سواد‌آموزیش گسترش یابد. این کار می‌تواند به سادگی خواندن یک مجله یا نوشتن لیست خرید باشد.

زمان‌هایی که در کنار هم هستید، می‌توانید کارهای ساده‌ای انجام دهید که تغییرات بزرگی در آشنایی با اعداد و ریاضیات در او ایجاد کند. برای مثال، زمانی که در حال رانندگی هستید اعدادی که بر روی تابلوهای هشدار سرعت نوشته شده را برای او بخوانید، یا اندازه‌ی سنگ‌های درون باغچه را با یکدیگر مقایسه کنید.

غذا درست کردن هم راه بسیار خوبی برای آشنایی کودکتان با این مهارت‌هاست. کودکتان می‌تواند در هم زدن، ریختن، پر کردن و مخلوط کردن به شما کمک کند. درست است که کمی شلوغ‌کاری هم در پی دارد، اما قطعا اوقات خوشی هم ایجاد می‌شود. ضمن اینکه به او کمک می‌کند تا مهارت‌های شمارش، محاسبه و تخمین زدن را یاد بگیرد.

زمانی که صرف تماشای صفحات نمایشگر (تلویزیون،کامپیوتر، موبایل و...) می‌شود

آنچه که در این سن اهمیت دارد انتخاب برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های با کیفیت و ایجاد و توسعه‌ی عادت‌های خوب در کودک است.

همچنین متخصصان رشد و تحول کودک پیشنهاد می‌کنند که این زمان را برای کودکان محدود کنید. آکادمی اطفال امریکا توصیه کرده‌ است که کودکان بین ۲ تا ۵ سال نباید بیشتر از یک ساعت در روز را صرف تماشای صفحه نمایش کنند، آن هم به همراه یک فرد بزرگتر که آنها را مشاهده و یا کنارشان بازی کند.

برنامه‌ها و یا بازی‌های خوب برای بچه‌ها در این سن:

• خلاقیت کودک را تشویق می‌کنند؛ برای مثال از کودک می‌خواهند نقاشی بکشد و یا یک داستان خلق کند.
• حل مسئله را تشویق می‌کنند؛ برای مثال از کودک می‌خواهند برای یک شخصیت آنلاین، لباس‌های مناسبی پیشنهاد دهند.
• موجب تحول مهارت‌های ارتباطی می‌شوند؛ برای مثال در بازی کودک را رعایت نوبت، تشوق می‌کنند.
• علاقه‌مندی ایجاد می‌کنند؛ برای مثال به کودک اجازه می‌دهند تا با آجرهای مجازی خانه بسازد.
• فیلم‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و ویدئویی با کیفیت باید حاوی مضمامین مثبت در ارتباط با روابط، خانواده و زندگی باشند – از برنامه‌هایی که سعی می‌کنند خشونت و یا نگرش‌های منفی را خوب جلوه دهند، اجتناب کنید. حتما بررسی کنید که برنامه‌ها مناسب سن کودکتان هستند یا نه، و از برنامه‌هایی که جنبه‌ی تبلیغاتی برای اسباب‌بازی‌ها و دیگر وسایل دارند، دوری کنید.

این مطلب از سایت‌های "www.goodstart.org.au" و "raisingchildren.net.au" تهیه شده است.