پرسش‌های کودکان در رابطه با مرگ و پاسخگویی به آنها

پرسش‌های کودکان در رابطه با مرگ همانند مفاهیم دیگری همچون خدا، مذهب و... اغلب معضلاتی را برای پدر و مادر پدید می‌آورد؛ به ویژه اگر عقاید مذهبی راسخی در مورد این موضوعات نداشته باشید.

اما با وجود این، سعی نکنید هنگامی که این موضوعات مطرح می‌شوند از پاسخگویی طفره بروید. اگر شما فردی با ایمان باشید، ایمان شما آشکارا در پاسخ‌هایتان منعکس خواهد شد. اما توجه داشته باشید که دیدگاه‌های دیگری هم در این گونه موارد وجود دارند که فرزند شما با آنها روبه رو خواهد شد. بنابراین سعی کنید تساهل را در آنان پرورش دهید و بر رعایت حقوق دیگرانی که عقایدی متفاوت دارند تأکید کنید.

به طور کلی، طفره رفتن از پاسخ دادن به پرسش‌هایی که در مورد روح و هیولاست سبب می‌شود فرزند شما بسیار مضطرب و نگران شود. زیرا در صورت عدم پاسخگویی شما، قدرت خیال‌پردازی کودک بیکار نمی‌نشیند و توضیحاتی را برای پرسش‌های او تامین می‌کند که ممکن است بسیار ترسناک‌تر از حقیقت باشد. پس بهتر است به جای آنکه در مقابل ترس فرزند خود حساس شوید تا آنجایی که ممکن است صادق و واقعگرا باشید. به خاطر داشته باشید که پرسش‌های کودکان هرگز کم ارزش نیستند. بنابراین به آنان نخندید و پرسش‌هایشان را کم اهمیت تصور نکنید بلکه بر عکس آنها را بسیار جدی بگیرید. در عین حال زیاد در مورد آنها بحث نکنید. به پرسش‌های کودکان در رابطه با مرگ و نگرانی‌های آنها بیدرنگ پاسخ دهید و سپس سعی کنید فرزند خود را به سوی فعالیت‌ها، اندیشه‌ها و آموزش‌های مثبت هدایت کنید.

کودکان و مسئله مرگ

پرسش‌های کودکان در رابطه با مرگ

هنگامی که تو می‌میری چه اتفاقی می افتد؟

چرا انسان ها و حیوانات می میرند؟

آیا من هم باید بمیرم؟

مفهوم مرگ چیست؟

هنگامی که مردم می‌میرند به کجا می‌روند؟ چطور متوجه می‌شوید که کسی مرده است؟

من چه موقع می میرم؟

اغلب کودکان نسبت به مسأله‌ی مرگ حساس هستند. هرچند که ممکن است با آهسته صحبت کردن در مورد این موضوع بخواهید از مطرح شدن چنین پرسش‌هایی جلوگیری کنید، باید بدانید که اجتناب کردن از پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با این موضوع، نه برای کودکان راه حلی مناسب خواهد بود نه برای خود شما. بلکه آشکارا مورد بحث قرار دادن این موضوع تا جایی که برای شما مقدور است، کمکی برای تمام اعضای خانواده در راه چیره شدن بر مفهوم سوگواری است.

علتی که در پشت پرسش‌های کودکان در رابطه با مرگ نهفته است

این موضوع که روزی زندگی به پایان می‌رسد و مرگ از راه می‌رسد در ذهن فرزند خردسال شما نمی‌گنجد و حتی یک اشاره به این، سرانجام نه تنها آنان را به طرح پرسش‌های بسیار ترغیب می‌کند که به طور عمده در خودشان و کسانی است که آنان را دوست دارند یا از آنان مراقبت می‌کنند، بلکه ممکن است سبب وحشت آنان از این موضوع شود که مبادا روزی زندگی خودشان هم به پایان برسد یا این که روزی فرا رسد که در غم از دست دادن یکی از اعضای خانواده به سوگ بنشینند.

کودکان اغلب هر کسی را که به طور منظم در کنار خود می‌بینند عضوی از خانواده‌ی خود به حساب می‌آورند و به نوعی می‌توان گفت خانواده در نظر آنان فقط به اقوام ختم نمی‌شود.

در نظر داشته باشید که بیماری یا آسیب‌دیدگی یکی از افراد این خانواده‌ی بزرگ کودک سبب بروز اضطراب و نگرانی در وی خواهد شد.

رهنمودهایی برای پاسخ های شما

- باید سعی کنید درست از همان ابتدای امر نسبت به موضوع مرگ قاطع باشید و هرگز از تعابير خوب و مثبت نظیر مادربزرگ فقط به خواب رفته استفاده نکنید، زیرا این تعابیر ممکن است ترس کودک شما از خوابیدن و بهانه‌گیری های زمان خواب و کابوس‌های او را به همراه آورد. همچنین هرگز از چنین جملاتی استفاده نکنید: «پدربزرگ به جایی رفته است»، زیرا در این صورت چنانچه پدربزرگ دیگر به خانه برنگردد فرزندتان هم اعتمادش به شما را از دست خواهد داد.

نقش مذهب در پاسخگویی

- با توجه به اعتقادات خود در این زمینه از توضیحات مذهبی استفاده کنید اما باز هم خود را برای پاسخگویی به برهان‌های کودکانه‌ی دیگر همچون "اگر خدا ما را دوست دارد پس چرا اجازه میدهد نوزادهایمان بمیرند" آماده کنید. در پاسخگویی صادق باشید اما سعی کنید از ابراز احساسات نیز جلوگیری کنید زیرا در غیر این صورت ممکن است سبب ترس فرزند خود شوید. منظور این نیست که هرگاه غصه‌دار هستید نباید با سوگواری خود را تخلیه کنید، بلکه برعکس، بگذارید کودک علت گریه ی شما را بداند و برایش توضیح دهید که دلتان برای فردی که مرده تنگ می‌شود. اما در عین حال از خاطرات خوب خود با فرد مرحوم شده هم صحبت کنید.

- با استفاده از برخی تجربه‌های شخصی کودک در مورد مرگ، به توضیح مسأله بپردازید. به عنوان مثال در مورد جوجه پرنده‌ای صحبت کنید که به دلیل سقوط از آشیانه مرده است، یا از یک حیوان خانگی که در حال مرگ است با او سخن بگویید. حتی مردن طبیعت در پاییز را برایش مثال بزنید. اینها شیوه‌های بیان این مطلب است که همه چیز می‌میرد و این امر طبیعی است. همیشه بررسی کنید که آیا فرزندتان پاسخ‌هایتان را متوجه شده یا خیر، و در صورت نیاز پاسخ خود را تکرار کنید. چنانچه یک حیوان خانگی بمیرد اغلب کودکان پیش دبستانی نیست به این مسأله کنجکاو می‌شوند و می‌خواهند پی ببرند که چه اتفاقی برای این حیوان افتاده است. در چنین حالتی یک پاسخ به کوتاه کفایت می‌کند.

پرسش از مرگ

آنچه باید بدانید

کودکان نمی‌توانند توضیحات فلسفی و مذهبی شما را متوجه شوند، بنابراین هنگامی که مفهوم مرگ را با عبارات مذهبی توصیف می‌کنید از توضیحات بسیار ساده استفاده کنید زیرا در غیر این صورت فرزند شما از قبل هم گیج‌تر خواهد شد. مرگ را دردناک توصیف نکنید زیرا در این صورت این قضیه برای آنان بسیار ترسناک می‌شود.

*مواردی که ممکن است از شما پرسیده شود...

آیا او به دلیل این که فرد بدی بوده، مرده است؟

مراسم خاکسپاری یا مرده سوزی چیست؟

در تابوت چه اتفاقی برای مردگان رخ می‌دهد؟

آیا بعد از این که افراد مردند از خواب بیدار می‌شوند؟

اگر تو مردی من چه کار کنم؟

گروه سنی ۲ تا ۴ سال

مرگ بدین معناست که انسان یا حیوانی دیگر نفس نکشد و بدنش دیگر قادر به فعالیت نباشد. اغلب انسان‌ها و حیوانات زمانی می‌میرند که بسیار پیر شده باشند.

گروه سنی ۴ تا ۶ سال

هر کسی یا چیزی که می‌میرد، مثل جوجه پرنده‌ی مرده‌ای که ما تابستان گذشته دیدیم، دیگر نمی‌تواند به این دنیا برگردد. اغلب انسان‌ها و پرنده‌ها نمی‌دانند چه موقع می‌میرند و در زمان مرگ قلبشان یا تنفسشان کامل متوقف می‌شود.

گروه سنی ۶ تا ۸ سال

هیچ کسی به راستی نمی‌داند هنگامی که ما بمیریم چه اتفاقی می‌افتد اما همه می‌دانیم که در زمان مرگ بدنمان دیگر قادر به فعالیت نیست، قلب دیگر نمی‌تپد، عضلات کار نمی‌کنند، و مغز هم برای همیشه از تفکر باز می‌ماند. اغلب مردم به دلیل آنکه بسیار پیر می‌شوند و بدنشان پیر و فرتوت می‌شود، به طور طبیعی می‌میرند. توجه داشته باش که آنان اغلب در زمان مرگ احساس درد نمی‌کنند؛ کم‌کم بیهوش می‌شوند و آرام آرام می‌میرند. اما برخی از مردم هم بر اثر بیماری‌های جدی و خطرناک و تصادف می‌میرند. هیچ یک از ما نمی‌داند بعد از این که انسان می میرد به کجا می‌رود، اما همین قدر می‌دانیم که جای نگرانی و اندوه نیست. بعید است من تا زمانی که بسیار پیر نشده‌ام بمیرم. بنابراین نیازی نیست که در این مورد نگران باشی چون تا آن زمان تو هم به طور کامل بزرگ شده‌ای.

گروه سنی ۸ تا ۱۱ سال

 تو هم همانند هر کس دیگری روزی خواهی مرد اما این روز بسیار دور است و نیازی نیست که تو در مورد آن فکری کنی؛ اما باید بدانی که مرگ امری طبیعی است و گرچه ما برای از دست دادن کسی که بسیار دوستش داریم ناراحت می‌شویم، باید خود را برای روزی آماده کنیم که افراد پیر خانواده همچون مادربزرگ و پدربزرگ را از دست می‌دهیم. اما ما هرگز آنان و تمام کارهای خوب و خوشایندی را که به اتفاق ایشان انجام داده‌ایم فراموش نمی‌کنیم.

هیچ‌کس به عنوان تنبیه نمی‌میرد مگر آن که دادگاه چنین حکمی را برای او صادر کند. هیچ‌کس بعد از آن که در قبر قرار گرفت، بیدار نمی‌شود زیرا قبل از این که فردی را در قبر قرار دهند پزشک مرگ او را تأیید می‌کند. مراسم تدفین به زمانی گفته می‌شود که مرده را به خاک می‌سپارند یا می‌سوزانند و در آن، اطرافیان برای آخرین بار با مرده وداع می‌کنند و خود را با خاطرات خوبی که از فرد متوفی دارند تسلی می‌دهند.

این مطلب از کتاب «پرسش‌های کودکان و نحوه‌ی پاسخگویی به آنها» تهیه شده است.

شما می‌توانید برای تهیه این کتاب، به این لینک مراجعه کنید.

نوشته شده توسط همپای کودک در تاریخ ۹۹/۰۷/۲۳ ساعت ۰۸:۱۵ | تعداد دیدگاه‌ها: ۰ دیدگاه | دسته‌بندی: بلاگ | برچسب‌ها: توضیح مرگ به کودکان، پاسخگویی به پرسش‌های کودکان، پرسش از مرگ در کودکان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *